Obraz rozgwieżdżonego nieba fascynował ludzi od najdawniejszych czasów. Prawdopodobnie największe wrażenie robił nasz naturalny satelita Księżyc. I z racji wielkości, ale także z powodu zauważalnego wpływu na życie ludzi. Jest wszak związany z cyklami występującymi w otoczeniu człowieka i w nim samym. Podobnie wrażenie na wczesnych ludziach musiało wywierać słońce. Nic więc dziwnego, że najstarsze zabytki architektury mają związek z tymi ciałami niebieskimi.
Żeby móc powiedzieć o związkach między astrologią a pogaństwem, warto okreslić, czym jest pogaństwo? W moim rozumieniu jest religią odnosząca się wprost do natury. Nie, nie chodzi o miłość do drzew, choć to jest godna uwagi postawa. Chodzi o takie postrzegania świata, które umiejcawia człowieka w jego naturalnym środowisku i widzi w tym boskość objawiająca się na wiele sposobów. Nie szuka uzasadnień dla sądów natury teologicznej w pismach objawionych, ani w ogóle w żadnych pismach, ale w samej szeroko rozumianej przyrodzie. Czyli we wszystkim, co nas otacza, bo taką definicją przyrody, zapamietana jeszcze w młodszych klas szkoły podstawowej się posługuję. Pogaństwo jest też kojarzone z politeizmem, czyli innymi słowy z różnorodnością przejawów sacrum i sposobów jego opisywania.
Niebo nad nami jest jednym z elementów przyrody. Jest jednak dość wyróżnioną częścią. Wszak od niepamiętnych czasów ludzie widzieli w niebie miejsce boskości. Może dlatego, że było widoczne a jednak było poza naszym zasięgiem. Od tego, co działo się na niebie wiele zależało, choć nie mieliśmy na to żadnego wpływu. Musiało więc być czymś niezwykłym, boskim.
Dla Indoeuropejczyków, a myślę, że nie tylko dla nich, bóg nieba, lub bóg jasnego nieba Diaus był bogiem wyróżnionym. W różnych systemach pogańskich jego relacje z innymi bogami bywały mniej lub bardziej skomplikowane ale zawsze znaczące.
Diausa odnajdujemy w greckim Zeusie, to po prostu inna wymowa tego imienia. Odnajdujemy go w łacińskim Jowiszu, lub Jupiterze, którego imię jest skrócona formą Diaus Piter czyli Bóg Ojciec. Nie, nie Bóg ojciec w rozumieniu chrzescijańskim, ale bóg będący ojcem rodziny wszystkich bogów. Samo słowo Diaus w formie przekazanej nam przez łacinę to deus czyli po prostu bóg. Ale też w innej formie oznacza ono dzień, czyli jasność. Bo Diaus jest bogiem jasnego nieba. Odnajdujemy go także, choć pod innym imieniem w słowiańskim Swarogu, z tym że niektóre jego funkcje przejął Perun. Jak widzimy, niebo od najdawniejszych czasów intuicyjnie odbierane było jako mające związek z sacrum.
O ile dzienne niebo jest teatrem jednego aktora Słońca, o tyle niebo nocne jest miejscem gęsto zaludnionym aktorami nieustannie zmieniającymi swe położenie. Najważniejszym z nich jest oczywiście Księżyc. Bo też ma on zaiste magiczne właściwości. Raz jest a raz go nie ma. Raz tyje a raz chudnie. Słońce w przeciwieństwie do Księżyca jest stabilne. Wędruje każdego dnia od wschodu do zachodu i nigdy nie znika w ciągu dnia. No, prawie nigdy, ale kiedy to się dzieje, nadaje temu szczególne znaczenie. A kiedy znika wieczorem, świat pozornie odpowczywa, a w istocie rozpoczyna się feria świateł.
Z księżycem jest inaczej niż ze Słońcem. On znika regularnie.
Nocne niebo ma także inną właściwość, jest magnetyczne. Na potężnego Diausa – Słońce nie można patrzeć. Daje nam ciepło, sprawia że świat ożywa, ale spojrzenie w jego majestat grozi oślepieniem. Inaczej księżyc. Można go obserwować godzinami i najwyżej grozi nam niewyspanie. Nocne niebo jest magnetyczne właśnie przez fakt, że daje nam ferię świateł, na która możemy patrzeć i która możemy podziwiać. Lubimy przecież patrzeć na sztuczne ognie.
Na nocnym niebie nie tylko Księżyc zachowuje się inaczej, niż Słońce. Także inni aktorzy, planety, zmieniają wciąż położenie. Jednego dnia są tu, a innego w innym miejscu nieba. Kiedy się uważnie przyjżeć tym aktorom, okazuje się, że zmiany ich położenia są również regularne, cykliczne. Artefakty znalezione w jaskiniach świadczą, ze już 25 tys lat temu zaznaczano cykle księżycowe, jako te najłatwiejsze do uchwycenia, ale tez te, których wpływ na nasze życie był stosunkowo łatwy do zauważenia. Ludy mieszkające nad oceanami musiały dostrzec związek pomiędzy okresowymi zmianami księżyca a przypływami i odpływami. Musiano dostrzec związek, a przynajmniej pewną odpowiedniość pomiędzy cyklami księżyca a cyklami menstruacyjnymi. Księżyc, ze swoim cyklem zmian na tyle krótkim, ze dostrzegalnym a jednak dość długim, stał się pierwotną miarą czasu. Nie przypadkiem wiele wczesnych kalendarzy opartych było na cyklach księżyca. Nawet w naszym języku dawniej księżyc nazywany był miesiącem – słowem, którym wtórnie nazwano czas jaki zajmuje jego pełny cykl. Słowo księżyc jest późniejsze a dawną nazwą naszego satelity nazywamy 12 część roku.
Wg mnie, wrażliwość na dostrzeganie tego co się w okół nas dzieje w przyrodzie i odnajdywanie w tym sacrum jest częścią pogańskiego światopoglądu.
A czym jest astrologia? Otóż, w najszerszym rozumieniu, jest poszukiwaniem znaczenia na niebie. Być może powstała jako odpowiedź na potrzebę nadania znaczenia i miary okresowym zmianom w przyrodzie. Wykorzystano do tego odpowiedniość pomiędzy cyklami przyrody a cyklami astronomicznymi. Jeśli tak, to można zaryzykować tezę, że astrologia była jedną z pierwszych nauk, z której wywiedziono inne, takie jak matematyka, astronomia, Sama astronomia będąca pierwotnie wyłącznie wiedzą warsztatową, oddzieliła się od astrologii około XVIII wieku wraz z pojawieniem się współczesnego paradygmatu uprawiania nauki. Wówczas usunięto astrologię z uniwersytetów i w pewnym sensie nadano jest status sztuki dywinacyjnej. Ale czy tylko dywinacyjnej?
Współczesna europejska, zwana też zachodnią astrologia wywodzi się w linii prostej z astrologii uprawianej w Azji Mniejszej, wśród Sumerów a później Babilończyków, Chaldejczyków. To Sumerowi ustalili, że koło ekliptyki dzieli się na 360 stopni. To oni wprowadzili system dwunastkowy, który odnajdujemy w podziale na 12 znaków zodiaku, ale także we współczesnych jednostkach czasu. Wszak doba dzieli się na 24 godziny, 12 dziennych i 12 nocnych. Formę klasyczną, znaną do dziś, zyskała przed ok. 2000 lat w hellenistycznych ośrodkach myśli i nauki, miedzy innymi w Aleksandrii. Działo się to w czasach rzymskich.
Kultura hellenistyczna wraz z cywilizacją rzymską legła u podstaw współczesnej Europy. Wiele po drodze zagubiono, po przyjęciu chrześcijaństwa. Zamknieto przecież ówczesne ośrodki myśli, choćby Akademie Platońską. Spalono i zamknięto biblioteke Aleksandryjską. Ale zaporzebowanie na wiedze astrologów było na tyle silne, że mimo zastrzeżeń kościoła przetrwała. Być może pomógł w tym szczęsliwy traf, że jedynym uznanym filozofem starożytnym tolerowanym przez Kosciół był Platon. Owszem, okrojony, przeinterpretowany przez Świętego Augustyna, ale dzieki temu przetrwał. A gdzie tu szczęśliwy przypadek. otóż, uczniowie Platona rozwijali jego idee. W ten sposób u schyłku starożytnosci doszlo do powstania szkoly neoplatońskiej. Paradoksem jest, że niektórzy jej wybitni przedstwiciele tacy jak Porfiriusz działający w Rzymie, czy Jamblich działający w Syrii należało do gorliwych obrońców pogaństwa i dawnych bogów.
Neoplatończycy postrzegali świat jako hierarchię bytów, które są emanacją absolutu – bytu doskonałego, niepoznawalnego rozumowo, który nie jest ani duchem, ani ideą, ale czystą jednością. Z absolutu emanują kolejno coraz mniej doskonałe hipostazy w tym
świat ducha, obejmujący dostępne rozumowi idee,
świat bogów, których znamy z mitów
świat duszy, której częścią są jednostkowe dusze ludzkie,
świat materii, na której emanacja się kończy.
Światy te są wzajemnie ze sobą powiązane, dzięki czemu możemy odgadnąć ziemską przyszłość za pomocą astrologii i wróżb. Można też poprzez magię wpływać na procesy w wyżej położonych światach w tym na świat bogów.
Z tego to powodu przedstawiciele szkoły neoplatońskiej zajmowali się także astrologią. Wspomniany już Porfiriusz był praktykującym astrologiem.
U schyłku starożytności w Aleksandrii rozwijano także nauki hermetyczne. Hermetyzm był filozofią i religią synkretyczną, na wskroś pogańską, czerpiąca z pogańskiego otoczenia greckiego i egipskiego. Jedną z zasad hermetyzmu jest twierdzenie, że jak na górze, tak na dole. Twierdzenie to, nazywane obecnie prawem synchronii, mówi, że to co się dzieje w naszym świecie jest odbiciem tego, co dzieje się w świecie ducha. Mówi także, że część jest odbiciem całości. Zatem istnieje możliwość wyciagania wnisków dotyczących naszego, ziemskiego życia na podstawie bądź obserwowanej części, bodź obserwowanej większej całości, jaką jest obraz nieba. Zasada ta współgra z twierdzeniem neoplatończyków o wzajemnych powiązaniach wszystkich poziomów emanacji.
W środowisku aleksandryjskim, w czasach w pełni pogańskich, działał klasyk astrologii Klaudiusz Ptolemeusz. Jego główne dzieło, Tetrabiblos, czyli czteroksiąg jest pełnym opisem systemu astrologicznego, który stał się podstawą współczesnej astrologii zachodniej. Właściwie do dziś można uprawiać astrologię, interpetowaś horoskopy w oparciu o system, który stworzył, a właściwie usystematyzował, bo sam czerpał ze starszych źródeł. Na marginesie warto dodać, że nie jest prawdą, iż twierdził on, jakoby ziemia była centrum świata. Doskonale zdawał sobie sprawę z tego, że obserwowany ruch nieba można wyjaśnić zarówno ruchem ziemi dookoła Słońca, jak i ruchem Słońca i planet dookoła ziemi. Z powodów praktycznych, przyjął, że ziemia jest nieruchoma. Dla opisu ruchu nie ma to znaczenia, ale dla interpretacji horoskopu ma ogromne, ponieważ zawsze w centrum horoskopu jest osoba, lub wydarzenie tu, na ziemi, w określonym miejscu i określonym czasie.
Ze względu na pogańskie korzenie astrologii, spora część dorobku starożytnych została zapomnianiana w Europie wraz z przyjęciem chreścijaństwa. Na szczęscie jednak Arabowie mieli inny, bardziej liberalny stosunek do spuścizny starożytnych. W pewnym sensie traktowali go jako część swojego dziedzictwa. W ich ośrodkach naukowych tłumaczono działa starożytnych na język arabski. Wraz z upadkiem Konstantynopola i chrzescijańskimi uciekinierami część tego dorobku została ponownie udostępniona Europie. Często za pośrednictwem arabskich przekładów. Stało się to jednym z powodów rozkwitu myśli na naszym kontynecie nazywanego Odrodzeniem. W istocie doszło do odrodzenia wielu idei, które zdawały się być ostatecznie zapomniane, w tym wielu idei pogańskich, którym tylko z trudem i powierzchownie nadano chrześcijańskiego chrakteru. W tym czasie Euoropa ponownie zapoznała się z myślą neoplatońską, poglądami Arystotelesa a także myślą hermetyczną, która legła u podstaw współczesnej myśli magicznej.
Zatem, główne zasady współczesnej astrologii zachodniej zostały sformułowane przed blisko dwoma tysiącami lat wśród uczonych starożytnych, w pogańskim świecie hellenistycznym. Nic dziwnego, że astrologia do dziś posługuje się symbolizmem nawiązującym do mitologii greckiej i rzymskiej, a także jeszcze starszych, bo sięgających czasów sumeryjskich rozwiązań warsztatowych. Ekliptykę podzielono na 12 równych odcinków. Można by je nazywać dowolnie, choćby numerami. Jednak mają one nazwy gwiazdozbiorów ustalone jeszcze w antycznych czasach. Nazwy planet, którymi posługujemy się w Europie, w tym również w astrologii, to imiona rzymskich bogów: Merkury, Wenus, Mars, Jowisz, Saturn, Uran, Neptun, Pluton. Imiona są rzymskie, ale same charakterystyki energii, które symbolizowane są tymi imionami odnoszą się do mitologii i rzymskiej, i greckiej a nawet sumeryjskiej i babiloskiej. Rozpatrując energię Wenus, możemy badać mity dotyczące tej bogini, ale możemy także odnieść się do mitów dotyczących Afrodyty, a nawet Isztar i Innanny.
Skąd ta odpowiedniość sie wzięła? Mogę podać przynajmniej kilka hipotez. Jedna mówi, że idea bogini o takich atrybutach była przenoszona w czasie i przestrzeni i adaptowana do lokalnych potrzeb. Inna mówi, że pojawienie się w konkretnym panteonie bogini o takich atrybutach jest wynikiem lokalnego odczuwania określonego, zawsze tego samego rodzaju energii. Myślę, nie wdając się w dyskusję o naturze bogów, że chodzi o ten drugi przypadek, czyli o personifikowanie określonego rodzaju energii w lokalnym środowisku. Tyle, że czasem samo wyobrażenie, które rezonuje z tym lokalnie postrzeganym rodzajem energii, jest po prostu zapożyczone, albo, czego nie wykluczam, osobowa bogini lub bóg po prostu w jakiś sposób się przejawia ludziom, to tu, to tam. Stąd i mity często są podobne, choć czasem uwypuklają nieco inne aspekty.
Nie wnikając w szczegóły europejskiego systemu astrologicznego, zaryzykuje tezę, ze pogaństwo jest weń wpisane przynajmniej w dwóch aspektach.
Po pierwsze, genetycznie. Astrologia powstała jako dziedzina wiedzy w świecie pogańskim i z niego czerpała.
Po drugie, nie tylko czerpała z pogaństwa, ale była wbudowana w świat pogańskich mitów, pogańskiego sposobu patrzenia na świat.
A jak jest dzisiaj?
Pogaństwo jest wielowymiarowe. Istnieje wiele systemów wierzeń i wiele kultów w obrębie pogaństwa. Trudno więc wypowiadać się za wszystkich. Jednak jedno jest pewne. Trudno znaleźć system magiczno-ezoteryczny, który w jakimś stopniu nie nawiązywał by do symboliki astrologicznej. Być może w obrębie ścieżek rekonstrukcjonistycznych sytuacja wygląda inaczej, tego nie wiem. Wiem natomiast, ze w dawnych wierzeniach Sumerów, Babilończyków, Persów, Greków, Rzymian, Egipcjan astrologia była częścią ich światopoglądów, sposobem odkrywania przeznaczenia i interpretowania świata. Astrologia była częścią pogaństwa a moim zdaniem tak jest nadal.
Nie moge wypowiadać się za wiekszość asrologów. Wiem zresztą, że niektórych, kwestie religijne nie interesują, czasem stoją na pozycjach agnostycznych, traktując astrologie jako wiedzę narzędziową i nie zaprzątają sobie głowy odniesieniami religinymi. Myślę, że to był warunek sine qua non istnienia astrologii w czasach dominacji religii chrzescijanskich w kulturze i prawie. Ale wiem też na pewno, że jest sporo astrologów, którzy interpretują świat na sposób pogański, wiedzą jego różnorodność, widząc w horoskopie układ kosmicznych, boskich energii, przenikających się wzajemnie i kreujących rzeczywistość.
Wiem, też, że gdyby nie astrologia, być może nie byłbym poganinem, bo poznając ją poznałem również bogów. Jako astrolog interpretuję teatr bogów. Teatr, który ma wpływ na nasze losy.
Chciałbym jeszcze nawiązać do tematu dzisiejszej konferencji – Wędrowcy nocnego nieba – gwiazdy, planety i Księżyc w filozofii i praktyce pogan.
Czym jest nocne niebo w horoskopie człowieka? Nocne niebo, jest tym co znajduje sie pod osią ascendent – descendent, czyli mówiąc ludzkim językiem, to czego nie widać, to co jest pod nami. Archetypowo to znaki od Barana do Panny i domy od I do VI. Sa to domy opisujące nas jako jednostki. Mówia o tym kim jesteśmy, jak zdobywamy pożywienie, jak się komunikujemy, skąd pochodzimy, co nas raduje, w jaki sposób możemy być użyteczni dla innych. Ale nacisk jest cały czas położony na nas samych. Można więc powiedzieć, że nocne niebo w indywidualnym horoskopie to my sami z naszymi możliwościami i lękami, radościami i smutkami.
Nocne niebo opisuje też proces stawania się tym, kim jesteśmy.
Dom pierwszy jest domem naszego zaistnienia w świecie. Mówi o tym, jak się przejawiamy, jak wyglądamy, jest domem ?jestem?.
Kiedy już jesteśmy, musimy zadbać o to, by mieć co jeść, jakoś się ochronić przez chłodem, musimy po prostu zdobyć jakieś zasoby, które nam to umożliwią. Opisuje to dom drugi. Jest domem ?mam?.
Kiedy już jestem i mam, muszę jakoś się komunikować ze światem zewnętrznym, w którym jest więcej innych jednostek. Opisuje to dom trzeci. Jest domem ?komuniuję się?.
Kiedy już jestem, mam i komunikuję się, mogę poznać swoje najbliższe otoczenie, dom rodzinny, swoje własne korzenie. Jestem częścią rodziny. To opisuje dom czwarty. Dom mojej rodziny.
Kiedy już jestem, mam, komunikuję się, mam własne plemię, w którym jestem zakorzeniony, a moje podstawowe potrzeby są zaspokojone, mogę się uśmiechnąć. Nastał czas zabawy. To opisuje dom piąty – dom radości.
Kiedy już jestem, mam, komunikuję się, mam własne plemię, raduję się, dojrzałem do tego, żeby być użytecznym dla innych. To opisuje dom szósty – dom pracy.
Potem zaczynam wchodzić w relacje z innymi, zawierać umowy, podróżować, budować swoją pozycję, być częścią społeczeństwa, ale to wszystko opisuje już niebo dzienne, to, które jest nad nami. Stajemy przed nim z historią opowiedzianą przez nocne niebo.
Popularne jest pytanie, czy powinniśmy być, czy mieć. A to jest tylko mały fragment naszej osobowości. Astrologia już dawno odpowiedziała na ten tylemat, że zawsze jesteśmy, mamy, komunikujemy się, mamy własne korzenie, radujemy się i pracujemy dla innych. To stanowi naszą osobowość, to z czym stajemy przed światem zewnętrznym i o tym właśnie mówi obraz nocnego nieba w naszych indywidualnych horoskopach.
A co to ma wspólnego z pogaństwem? Może to, że to bogowie nas opisują na nocnym niebie? Może to, że astrologia pozwala nam dostrzec, że jesteśmy częścią większej różnorodnej całosci. Całości, która nie zależy od jednego aktora, Boga Wszechmocnego, ale że jesteśmy częścię bardzo zróżnicowanej całości w której wspólnie z bogami gramy w teatrze nocnego nieba? Czy to nie jest pogański punkt widzenia?
]]>Tu poczynię ważne rozróżnienie terminologiczne pomiędzy religią a forma religijną. Jest ono związane z moim postrzeganiem pogaństwa i miejsca wicca w nim.
Religią jest dla mnie zespół przekonań dotyczący sacrum, dotyczący możliwości kontaktu człowieka z sacrum, miejsca człowieka w świecie w kontekście sacrum, miejsca innych bytów, możliwości ich wzajemnego kontaktu.
Formą religijną jest praktyka związana z religią, sposób manifestowania się religii. Szczególnym przypadkiem formy religijnej jest kult.
Kiedy mówię o wicca, mam na ogół na myśli formę religijną jaką jest wicca, czyli to, w jaki sposób religia się uzewnętrznia.
O ile religią będzie wiara w istnienie Boga i Bogini, przekonanie o tym, że śmierć stanowi jedynie przejście od jednej do następnej formy bytowania po to by znów się się odradzić, przekonanie o dwoistej naturze wszelkich zjawisk, opisywanej jako pierwiastek żeński i męski, o tyle formą religijną będzie sposób przeżywania i świętowania tych zjawisk.
Zatem formą religijną będzie celebracja cykliczności koła roku, formą religijną będzie świętowanie pełni jako symbolu cyklu księzycowego, formą religijną będzie sposób odprawiania konkretnych rytuałów, dopuszczania do nich ludzi, nadawania im statusu. Moim zdaniem, w przypadku wicca, forma religijna jest czymś pewniejszym, czymś bardziej stabilnym niż sama religia. Jest tym, co w istocie stanowi o odrębności wicca w stosunku do innych form religijnych. Forma religijna jest włąśnie tym, co jest przekazywane w trakcie nauki poincjacyjnej, co możemy porównać i ocenić tego poprawność. Dotyczy to na równi samych rytuałów, jak i statusu osób w nich uczestniczących.
W praktyce często trudno oddzielić religię od formy. Światopogląd religijny często nadaje sens czynnościom. Przeżywanie misterium, co przynależy do sposobu manifestowania własnej religii, wpływa na nasz światopogląd religijny. W przypadku wicca jest podobnie. Forma religijna i religia w przypadku konkretnych osób, tak dalece się zlewają, że osoby te nabierają przekonania o ich jedności. Myślę, że warto zawsze mieć to na względzie. Szczegolnie kiedy mówimy czym wicca jest, bo w warstwie religijnej może być czymś zupełnie różnym dla różnych osób.
Czym zatem wicca jest? Rzecz jasna mówię tu o mojej własnej perspektywie.
Na własny użytek określam ją tak: Wicca to kapłańska, misteryjna i inicjacyjna religia czarownic, koncentrująca się na kulcie Boga i Bogini, reprezentujących męski i żeński aspekt zarówno boskości, jak i natury, w nieustannym cyklu narodzin, śmierci i ponownych narodzin.
Wicca jest religią kapłańską, ponieważ każdy wiccanin i każda wiccanka jest kapłanem bądź kapłanką bóstw wiccańskich.
Wicca jest religią misteryjną, ponieważ istotą kultu jest osobisty kontakt z bogami.
Wicca jest religią inicjacyjną, ponieważ aby stać się wiccaninem, trzeba być inicjowanym przez innego uprawnionego wiccanina. Inicjacja odbywa się naprzeminnie pomiędzy kapłanami i kapłnkami różnej płci, w linii inicjacyjnej sięgającej Geralda Gardnera lub Alexa Sandersa. Mężczyzna inicjuje kobietę, a kobieta inicjuje mężczyznę.
Fakt inicjacji oraz sposób jej przeprowadzania jest istotnym wyróżnikiem wicca spośród być może wielu innych, podobnych kultów misteryjnych. Wicca jest religią czarownic, ponieważ kapłani i kapłanki wicca są równocześnie czarownicami, bądź czarownikami.
Inną, definicję wicca podaje Enenna na swej stornie wicca.pl. Wg niej ?Wicca to pogańska, magiczna, inicjacyjna religia misteryjna, wywodząca się z praktyk covenu w New Forest lub pokrewnego,której praktyki objęte są tajemnicą , a krócej – misteryjny kult Bogini Magii i Boga Śmierci i Odrodzenia. Istotą wicca jest doświadczenie nieprzekazywalne słowami. Można nazwać je doświadczeniem szczytowym, doświadczeniem absolutu, doświadczeniem jedności. Inną ważną cechą wicca jest aktywny stosunek do rzeczywistości i kształtowanie jej według własnej woli, miedzy innymi przez magię. Prowadzi do osiągnięcia harmonii świata wewnętrznego i zewnętrznego.?
Podczas, gdy moja definicja koncentruje się na formalnych wyróżnikach wicca, z których własciwie tylko jeden jest swoisty dla tej religii, a pozostałe są wspólne wielu religiom i wielu formom religijnym, definicja Enenny skupia się na tym, co być może swoiste dla wicca, ale co w grunice rzeczy jest nieprzekazywalne. Skupia się na ?nieprzekazywalnym słowami, mistycznym doświadczeniu absolutu i jedności.? Obie definicje są moim zdaniem poprawne, bo odnoszą się do ważnych elementów wicca. Choć jako strukturalista wolę moją własną, bo daje przynajmniej jakieś formalne wyróżniki, choć nie zawsze swoiste dla wicca, ale razem wzięte, dość precyzyjnie ją określające i odróżniające.
Umieśćmy teraz wicca w szerszym kontekście religijnym. Definicja Enenny powiada, że wicca to pogańska religia. Moja nie zawierała takiego wyróżnika, ponieważ dla mnie wicca to nie tyle religia, co forma religijna, rodzaj kultu wiccańskich bogów. Zgadzam się z Enenną, że wicca ma coś wspólnego z pogaństwem. Powiedziałbym nawet, że sama jest pogaństwem w warstwie religijnej.
Mówiąc o pogaństwie mam na myśli wiele ścieżek, wiele form religijnych: w tym wszelkie rodzimowierstwa różnych etnosów, różne ścieżki inspirowane wicca, współczesne religie pogańskie wschodu, takich jak hinduizm, shinto, różne animizmy itd. Mam też na myśli wszelkie dawne religie pięknie opisane w pozostawionych mitach minionych kultur i cywilizacji. Religie i kulty starożytnego bliskiego wschodum, w tym Sumerów, Babliończyków, religie dawnych Egipcjan, anatolijskich Hetytów, indoeuropejskich Hellenów, Latynów. To wszystko i jeszcze więcej, jest dla mnie pogaństwem.
Współcześnie formułowane definicje religii obarczone są skazą monoteizmu. Zakłada się, że religia musi posiadać jakiś wspólny rdzeń, który ją odróznia od innych religii. Tak dzieje się w przypadku religii monoteistycznych, wzajemnie się wykluczających. Z pogaństwem jest inaczej. Religie pogańskie często się wzajemnie przenikają. Wyznawcy poszczególnych bogów, odnajdują w bogach innych plemion swoich własnych, a jeśli obcy bóg jest bardzo różny od własnych, niejednokrotnie przyjmują go za swego. Czym więc jest religia w rozumieniu pogańskim? Czy to określona wizja bogów, a nawet szerzej duchowości, a sam fakt wyznawania tych, a nie innych bogów, bądź nieuznawania żadnych konkretnych, ma znaczenie drugorzędne? – Czy kult świątynny, np. boga Amona, jest osobną religią, czy jednak jest częścią religii starożytnych Egipcjan. – Czy religia jest określonym kultem, czy też zbiorem wierzeń i praktyk religijnych ludów, czy poszczególnych osób?
Jestem skłonny uznać, że religia to kompleks światopoglądowy dotyczący sacrum. Była już o tym mowa wyżej. To dość szeroka definicja, ale ma tę zaletę, że może objąć wiele systemów religijnych i pojedynczych kultów. W ramach tej definicji można mówić o systemach etnicznych i bardziej uniwersalnych, kładących nacisk na sprawy społeczności lub duchowość indywidualną.
Czym jest wicca w tym kontekście? Jak wicca jest umiejscowiona w odniesieniu do pogaństwa? Fakt, że wicca koncentruje się na kulcie Boga i Bogini, którzy reprezentują męski i żeński aspekt boskości i natury, nie stoi w sprzeczności z uznaniem, a nawet oddawaniem czci innym bogom. Więc to, co robimy my, kapłanki i kapłani naszych bogów, jest po prostu pewna pogańską aktywnością, w żaden sposób nie stojącą w sprzeczności z innymi pogańskimi ścieżkami. Lubię myśleć o nas, wiaccanach jako o kapłanach świątynnych, gdzie świątynią jest kowen i krag, który tworzy się podczas rytułu. W takim widzeniu spraw, świątynia wiccańskich bogów może zostać ustanowiona w dowolnym miejscu na ziemi, a z racji ustanowienia w określonym miejscu i czasie, zapewne będzie rezonować z bogami właściwymi dla tego miejsca, z duchami właściwymi dla tego miejsca. Wiem, że wyznawcy tychże bogów mogą uznać, że wicca nie może wchodzić w relacje z ich bogami, że nasi bogowie są kimś innym, a nawet, że wzywając ich bogów, przychodzi do nas ktoś inny, niż ich bogowie, ale zapytam, kimże oni są, żeby decydować za bogów. Zaproszenie do wiccańskiego kręgu, to sprawa bogów, nie ludzi.
Zatem mamy pogańskie Universum ?zaludnione? bogami różnych panteonów. Panteonów, często wzajemnie się przenikających. W tym universum odnajdujemy świat wicca. Świat w którym wierzymy, że Bógini Magii i Bóg Śmierci i odrodzenia, to dwie postaci, zasady ukazujące nam tajemnicę życia i śmierci i ponownych narodzin. Świat wicca, w którym kapłani tej pary bóstw, podczas każdej pełni oddają cześć Bogini Magii a podczas każdego święta koła roku świtją cykl przemian. Kapłani czczący swych bogów dla nich samych, a może też dla siebie samych. To właśnie kojarzy mi się z kultami świątynnymi, do których nie mają dostępu inni ludzie.
W tym wszystkim dochodzimy do zasadniczego pytania. Do pytania o korzenie wicca.
Żeby móc odpowiedzieć sobie na to pytanie, warto zadać sobie inne. Czy wicca mogła się nie pojawić? Cóż, nie wiem na pewno. Przecież nie jesteśmy w stanie zweryfikować odpowiedzi. Faktem jest, że powstała. Zatem co sprawiło, że wiele osób gotowych było i jest przyjąć ten kult za swój, stac się kapłanami i celebrować święta na cześć wiccańskich bogów? W końcu wiele pomysłów się pojawia, zyskuje pewna popularność i znika jeszcze szybciej niż się pojawiło.
Moim zdaniem powody są dwa. Pierwszy to rezonas z nieuświadomioną potrzebą kontaktu ze świętością. Być może świętośćią w nas samych. Rezonans ten wywołuje u ludzi tesknotę za przeżyciem, doświadczeniem mistycznym.
Drugi powód, to gębokie osadzenie w europejskiej myśli i praktyce filozoficznej i mistycznej. Zwykle myślimy, że wicca jest czymś nowym, a przez to obcym cywilizacji europejskiej. Moim zdaniem tak wcele nie jest. Mimo 2 tysiącleci chrześcijaństwa mistyczna i religijna myśl dawnych kultur wcale nie zniknęła. Przetranformowała tylko i dostosowała się do sytuacji oblekając się w chrześcijaskie mity i chrześcijańskie interpretacje. Myśl, która żyła w folklorze, w filozofii a także w koncepcjach teologicznych.
Wpływ folkloru na wicca jest dość szeroko znany. Są nawet linie, które bardzo mocno się na tym koncentrują. Upatrując źródeł wielu praktyk w magii ludowej. To fakt znany i opisany.
Można także doszukiwać się źródeł wicca w europejskiej tradycji filozoficznej ciągnącej się od czasów starożytnych, która w Europie nigdy nie była przerwana, choć we wczesnym średniowieczu mocno osłabiona, bo ograniczona własciwie do jednego głównego myśliciela starozytności, mianowicie Platona. Później, dzięki spowinowaconej z nami cywilizacji arabsko-muzułamńskiej, do Eruropy dotarła spóścizna także innych myślicieli. Ale już sam Platon i jego szkoła jest wystarczająca dla naszych rozważań. Nie będę tu referowal jego poglądów na świat idei i będący jego emanację świat doczesny, ani jego poglądów na reinkarnację. Zresztą nie były to jego oryginalne pomysły. Już przed nim istniały szkoły filozoficzne i mistyczne rozwijające wiele koncepcji, możliwych do odnalezienia w wicca.
W późnej starożytności powstała tradycja, która miała szczególnie duży wpływ na myśl filozoficzno-mistyczną w następnych wiekach. Tradycja ta będąca owocem szczególnego ruchu umysłowego, który odziałał na szkoły gnostyczne, neoplatońskie, pitagorejskie zwana jest hermetyzmem. Był to rodzaj filozofii i religii synkretycznej świata hellenistycznego, łaczącego elemnty egipskie, greckie i judaistyczne. Wszystkie one były bardzo żywie w ówczesnej Aleksandrii.
Wg koncepcji hermetycznych spisanych w Kybalionie na początku XX w ale odnoszących się do idei wyrażanych już II w. ne światem rządzi 7 praw.
Te właśnie idee także odnajduję w wicca. Przestrzegałbym jednak przed wyciągnięciem pochopnego wniosku, że wicca to po prostu uproszczony hermetyzm. Bo ani uproszczony, ani hermetyzm. Nie jest oczywiście też tak, że stanowią one jakiś kanon wicca. Ujmę to w ten sposób – powyższe zasady hermetyczne nie stoją w sprzeczności, a wg mojego osobistego przekonania harmonijnie wpasowują się w wicca. Moim zdaniem wicca podobnie jak i współcześni hermetycy sięgają po prostu do tego samego źródła. Źródła starszego niż sam heremtyzm, będący pewną synkretyczną odpowiedzią na mieszanie się wpływów i kultur w starożytnej Aleksandrii, gdzie spotkały się tradycje greckie, egipskie, semickie, w tym judaistyczne. W tym tyglu doszło, do wytworzenia kompleksu idei mistycznych, filozoficznych, i magicznych, które nigdy nie zaginęły, ale w różnej formie trwają i są rozwijanie do dzisiaj.
Szukając źródeł wicca w tradycji filozoficznej wskazałbym także szkoły neoplatońskie z ich poglądami na metampsychozę, czyli przekonaniem o ponownym wcielaniu się dusz. A także z przekonaniem, że świat, czy światy są emenacją absolutu, że świat ducha, dusz i materii są wzajemnie powiązane, dlatego dzięki astrologii można odkrywać zależności między nimi a przy pomocy magii wpływać na zdarzenia.
Oczywiście wicca posługuje się innym językiem, ale koncepcje te są bliskie wielu wiccanom.
Wskazując na starożytny dorobek filozoficzny warto wymienić także jeszcze wczesniejszą myśl orficką z przekonaniem o wędrówce dusz i dosnosłości odprawiania misteriów. Do najwazniejszych należały misteria Eulezyjskie, poświęcone bogini Demeter, które zostały co prawda zakazana w IV w ne. ale pamięć o nich nie zaginęła. Misteria te doskonale wpsują się w religie świata heleńskiego i hellenistycznego.
Nie twierdzę, że wszystkie te nurty i idee były kontnuowane i zbiegły się w wicca jako ich prostej kontynuacji. Tak nie było. To co chcę powiedzieć, to to, że nie uda się odnaleźć źródeł wicca, bez uświadomienia sobie ogromnego dorobku myśli filozoficznej, religijnej i mistycznej trwającej nieprzerwanie od czasów starożytnych. Wicca jest jedną z możliwych kontynuacji tego pochodu myśli.
A dlaczego właśnie pojawiła się taka forma religijna jak wicca? Może musiła? Zgodnie z zasadą hermetyzmu, która mi bardzo odpowiada, nic nie dzieje się przypadkowo. Wszysko dzieje się zgodnie z prawem. Więc nie ma tu przypadku.
Wspominałem już, że pierwszym powodem pojawienia się wicca był nieuświadomiona potrzeba kontaktu z boskością. Oczywiście potrzeba ta może realizować się w różny sposób, ale też nie wszyscy ludzie stają się wiccanami. Jednak dla wielu, kontakt z sacrum proponowany przez wicca jest atrakcyjny. Wynika to z osadzenia wicca w kulturze europejskiej na wielu poziomach; emocjonlanym, intelektualnym i praktycznym.
Poziom emocjonalny dotyczy naszej potrzeby sakralizacji życia tu i teraz. Wszystko jest święte, ziemia, na której żyję, otaczająca mnie natura i ja sam.
Poziom intelektualny dotyczy satysfakcjonującego opisu rzeczywistości wyjaśniającego takie zjawiska jak życie, śmierć, cierpienie w szerszej perspektywie.
Poziom praktyczny dotyczy mojego fizycznego współdziałania ze światem, osiągania własnych celów, stosowania magii.
Wicca to wszystko oferuje w formie odpowiadającej wielu osobom. Udało jej się pogodzić plemienność, do której podświadomie dążymy, z potrzebą bycia niezależną jednostką. Pierwsze jest możliwe dzięki przekonaniu, że wszyscy wiccanie są Ukrytymi dziećmi Bogini, a drugie, poprzez etos czarownicy jako osoby niezależnej i samodzielnej. Kulturowo wicca wpisuje się dobrze w myśl libelarną, na której zbudowano dużą część cywilizacji europejskiej.
Innymi słowy, wicca jest, w pewnym sensie i dla okreslonego grona osób, odpowiedzią na wyzwania współcześności.
W mojej perspektywie, korzenie wicca jako historycznie określonej formy religijnej tkwią w głęboko zakorzenionych potrzebach człowieka, zarówno odnoszących się do jego sfery duchowej jak i do sfery materialnej. Forma jest w konsekwencją długiej, parotysiącletniej tradycji filozoficzej i mistycznej, w której najłatwiej nam rozpoznać neoplatońska myśl hermetyczną, wywodząca się ze sposobu myslenia mędrców i mistyków starożytnej Grecji, starożytnego Egiptu a szerzej danych kultur basenu morza śródzimengo, które stanowią źródło kultury i cywilicacji europejskiej. Forma nawiązuje także do przedchrześcijańskich tradycji religijnych kontynentu Europejskiego zarówno paleolitycznych (staroeuropejskich ) jak i indoeuropejskich.
Czy wicca istniało przez Geraldem Gardnerem? Nie wiem, prawdę powiedziawszy kwestia ta mnie nie zajmuje. Podobnie jak nie zajmuje mnie kwestia, czy Gardner czerpał od Crowleya, bądź innych mu współczesnych osób, czy może było odwrotnie. Dla mnie to spór o wyższość Yule nad Balaine. Bo nawet jeśli jeden czerpał od drugiego, to ten drugi nie pozstawał bez wpływu na pierwszego. A wszyscy oni za pewne sięgali do głębokiego worka wspólnej europejskiej myśli filozoficznej, koncepcji mistycznych, ezoterycznych i magicznych.
Na jeszcze bardziej podstawowym poziomie, wszyscy oni obserwowali tak jak i nasi przodkowie od tysięcy lat to, że każdego dnia słońce wschodzi rano a zachodzi wieczorem, że po zimie nastaje wiosna a po lecie jesień. Że księżyc rośnie i maleje i ma to wpływ na wiele zjawisk w świecie. Widzieli w tym wszystkim boskość. Ta wrażliwość, głęboko zakorzeniona w nas, jako dzieciach ziemi, bo w sensie fizycznym tym właśnie jesteśmy to prawdziwe korzenie wicca. To źródło, dzięki któremu wicca musiała się pojawić i zyskać popularność.
Rawimir – czerwiec 2012 r.
]]>Pierwsze informacje na temat wicca zaczęły docierać do Polski w latach dziewięćdziesiątych XX w. Praktycznie do 2005 r. zainteresowanie Wicca dotyczyło osób nieinicjowanych. Podejmowały one różnorakie inicjatywy nastawione na samokształcenie, takie jak stworzenie internetowych list dyskusyjnych wicca-pl (2000 r.) i wicca-ABC (2003). Dzięki tym listom zainteresowani Wicca mogli wymieniać się poglądami, nawiązywać kontakty osobiste, organizować spotkania. Nie można oczywiście wykluczyć, że w tym czasie nie przebywały osoby inicjowane, które się nie ujawniały.
Znaczącą datą w rozwoju Wicca w Polsce był rok 2005, kiedy Enenna, autorka istniejącej od 2003 r. i uznanej strony internetowej o tematyce wiccańskiej - wicca.pl została inicjowana do tradycji aleksandryjskiej, w jednym z angielskich kowenów.
Dla mnie ten rok był również ważny, ponieważ wówczas sam nawiązałem pierwsze kontakty z osobami zainteresowanymi wicca w Polsce, w tym z Enenną. Miałem to szczęście, że kiedy zafascynowałem się tą religią, mogłem czerpać informację z pierwszej ręki, to jest od osoby inicjowanej.
Rok 2007 to kolejny ważny okres w historii wicca w Polsce. W Polsce pojawiła się wówczas para wiccan z Tradycji Gardneryjskiej ? Boan i Dagda. Przebywali w naszym kraju na kontrakcie. W tym czasie przeprowadzili dwie tury warsztatów wiccańskich. Był to pierwszy w naszym kraju przypadek warsztatów o wicca tradycyjnym prowadzonych przez osoby inicjowane.
Dla mnie ten rok był również przełomowy, ponieważ w Imbolg zostałem neofitą w angielskim kowenie Enenny i od tego czasu zyskałem możliwość pełniejszego kontaktu z wicca i wiccanami.
W tym samym roku, przy ogromnej pomocy Boan, Dagdy, Enenny i paru innych osób założyłem polski oddział Międzynarodowej Federacji Pogańskiej. Działalność PFI została zainaugurowana warsztatami wicca dianicznej, które były prowadzone przez gości z zagranicy. W tym samym roku pojawiły się kolejne, publicznie znane osoby inicjowane w Wicca, między innymi autor strony dzikigon.pl, Jelonek, który także został członkiem jednego z angielskich kowenów Tradycji Aleksandryjskiej.
W roku 2008 swoją obecność ujawniła Agni Keeling, Polka mieszkająca w Wielkiej Brytanii, inicjowana do Wicca w linii Vivianne Crowley w styczniu 1995 r. Na zaproszenie Międzynarodowej Federacji Pogańskiej, Agni Keeling wraz z mężem przeprowadziła warsztat o rytuale wiccańskim podczas konferencji PFI w maju 2008 r. w Stęszewku pod Poznaniem. Następnie na przełomie 2008 i 2009 r. także pod egidą Międzynarodowej Federacji Pogańskiej, przeprowadziła w Warszawie warsztaty wzorowane na londyńskich warsztatach „London Wicca Study Group”.
W lecie 2009, pod patronatem PFI, Enenna przeprowadziła spotkanie na temat Wicca w Katowicach.
Kolejnym przełomowym wydarzeniem, zarówno dla wicca w Polsce jak i dla mnie osobiście, było powołanie na początku 2009 r. pierwszego polskiego kowenu, który wraz z Enenną mam przyjemność prowadzić. Jest to kowen w Tradycji Aleksandryjskiej. W roku tym odbyła się także pierwsza w Polsce inicjacja.
W tym samym czasie Agni Keeling rozpoczęła dość szeroką akcję rekrutacji w Polsce do swojego kowenu, który mimo siedziby w Wielkiej Brytanii, ma w dominującym stopniu polski charakter.
W roku 2011 Jelonek, prowadzący już wcześniej grupę osób zainteresowanych inicjacją w wicca, formalnie stworzył drugi polski kowen w tradycji Aleksandryjskiej. Podobnie jak kowen Enenny i mój, kowen Jelonka ma siedzibę w Warszawie. Na początku 2013 r. pojawił się pierwszy polski kowen potomny, prowadzony przez arcykapłana inicjowanego a następnie wyniesionego na 2 stopień Polsce.
Niestety w latach 2010-2012 pojawiły się też pierwsze osoby, które uzyskawszy inicjację w wicca, odeszły ze swojego kowenu. Tak więc obecnie, oprócz wiccan pracujących w poszczególnych kowenach, można spotkać także wiccan praktykujących samotnie, bądź nie praktykujących wcale. Zjawisko odchodzenia z kowenu jest wynikiem wzrostu liczby osób inicjowanych, oraz różnych powodów o charakterze obiektywnym i subiektywnym.
Obecnie w Polsce spotkać można wiccan obu głównych tradycji, tj. Gardneryjskiej i Aleksandryjskiej, praktykujący, w co najmniej 5 różnych kowenach w Polsce i zagranicą.
W roku 2011, we wciąż niezbyt licznej społeczności polskich wiccan, doszło do podziałów, w rezultacie czego, obecnie funkcjonują 3 niezależne od siebie środowiska, skupione wokół trzech forów internetowych. Są to 1) „Forum Wicca?. Forum to stanowi połączenie wczesniejszego, chronologicznie pierwszeg i dość zamkniętego forum „Wiccanie, prowadzonego przeze mnie i Enennę, oraz pierwszego forum „Wiccański Krąg”, prowadzonego w końcowej fazie przez Albrunę, Dziadka i Velkana 2) Forum Tradycyjne Wicca, otwarte o dość ogólnoczarowniczym charakterze, prowadzone przez Jelonka i 3) Forum Wiccański Krąg (Nowe), prowadzone przez środowisko wiccan z kręgu kowenu Agni Keeling.
Każde z tych środowisk prowadzi niezależną pracę na rzecz wicca, organizując różnego rodzaju spotkania. Regularnie, raz w miesiącu odbywają się spotkania członków forum ?Wicca Tradycyjne?. Na forum ?Wiccanie?, spotkania doraźnie organizuje Enenna, a informacja o nich kolportowana jest za pośrednictwem strony wicca.pl , tej strony, oraz „Forum Wicca?. Środowisko forum ?Wiccański krąg? organizuje nieregularne spotkania w kilku miastach.
Wiccan można także spotkać na spotkaniach i imprezach organizowanych przez Międzynarodową Federację Pogańską.
Niezależność środowisk wiccańskich jest w jakimś stopniu rezultatem niezależności kowenów, co w wicca jest niepodważalną zasadą. Pomimo tego, stale są utrzymywane nieformalne kontakty szczególnie pomiędzy wiccanami mieszkającymi w Polsce reprezentującymi polskie koweny. Istotną jest zasada wzajemnego poszanowania swojej niezależności. Kontakty takie są i przydatne i potrzebne, choćby po to, aby dysponować wiedzą umożliwiająca weryfikację osób twierdzących, że są inicjowani w wicca.
W rezultacie tych wszystkich działań jest łatwiejszy dostęp osób zainteresowanych do rzetelnej informacji na temat wicca.
Ze względu na misteryjny charakter tej religii nie wszystkie inicjowane osoby ujawniają ten fakt publicznie, dlatego faktyczna liczba Wiccan prawdopodobnie nigdy nie będzie znana, choć dziś już możemy mówić bardziej o kilkudziesięciu osobach niż kilkunastu. Można się spodziewać, że wraz z powiększaniem się społeczności wiccańskiej, pojawieniem się kowenów potomnych, w kolejnych latach, pojawi się także więcej możliwości uczestniczenia w spotkaniach, warsztatach i innych imprezach organizowanych z myślą o ludziach zainteresowanych Wicca.
Rawimir – kwiecień 2012, zmiany – luty 2013
]]>Ograniczając się tylko do pogaństwa, możemy powiedzieć, że uznajemy równoważność wielu ścieżek, wielu religii: rodzimowierstw różnych etnosów (słowiańskiego, bałtyckiego, germańskiego, celtyckiego, heleńskiego, rzymskiego itd., itp), driudyzmu, różnych ścieżek inspirowanych wicca (roboczo nazwijmy ich wipsami – wips=wicca inspirated paths), współczesnych religii pogańskich wschodu, takich jak hinduizm, shinto, różne animizmy itd.
Moim zdaniem istnieje zasadniczy problem z definicją religii. To, co powszechnie się rozumie przez to pojęcie, odnosi się do religii monoteistycznych, wzajemnie się wykluczających. Z pogaństwem, moim zdaniem jest inaczej. Religie pogańskie często się wzajemnie przenikają. Wyznawcy poszczególnych bogów, odnajdują w bogach innych plemion swoich własnych, a jeśli obcy bóg jest bardzo różny od własnych, niejednokrotnie przyjmują go za swego. Jak zatem zdefiniować religię? Czy religia w rozumieniu pogańskim, to określona wizja bogów, a nawet szerzej duchowości, a sam fakt wyznawania tych, a nie innych bogów, bądź nieuznawania żadnych konkretnych, ma znaczenie drugorzędne? – Czy kult świątynny, np. boga Amona, jest osobną religią, czy jednak jest częścią religii starożytnych Egipcjan. – Czym zatem religia jest; czy jest określonym kultem, czy też zbiorem praktyk religijnych ludów, czy poszczególnych osób?
Jestem skłonny uznać, że religia to kompleks światopoglądowy połączony ze zbiorem duchowych praktyk. To dość szeroka definicja, ale ma tę zaletę, że może objąć wiele systemów religijnych i pojedynczych kultów. W ramach tej definicji można mówić o systemach etnicznych i bardziej uniwersalnych, kładących nacisk na sprawy społeczności oraz duchowość indywidualną.
No więc, czym jest wicca w tym kontekście? Na potrzeby słowinczka wiccańskiego określam wicca tak: wicca to kapłańska, misteryjna i inicjacyjna religia czarownic, koncentrująca się na kulcie Boga i Bogini, reprezentujących męski i żeński aspekt zarówno boskości, jak i natury, w nieustannym cyklu narodzin, śmierci i ponownych narodzin.
Cóż to oznacza w praktyce, jak ta definicja umiejscawia wicca na mapie pogaństwa? Ogólnie powiedziałbym, że wicca to pewien rodzaj aktywności pogańskiej. Bo to, że wicca koncentruje się na kulcie Boga i Bogini, którzy reprezentują męski i żeński aspekt boskości i natury, nie stoi w sprzeczności z uznaniem, a nawet oddawaniem czci innym bogom. Więc to, co robimy my, kapłanki i kapłani naszych bogów, jest po prostu pewna pogańską aktywnością, w żaden sposób nie stojącą w sprzeczności z innymi pogańskimi ścieżkami.
Lubię myśleć o nas, wiaccanach jako o kapłanach świątynnych, gdzie świątynią jest kowen i krag, który tworzy się podczas rytułu. W takim widzeniu spraw, świątynia wiccańskich bogów może zostać ustanowiona w dowolnym miejscu na ziemi, i z racji ustanowienia w określonym miejscu i czasie, zapewne będzie rezonować z bogami właściwymi dla tego miejsca, z duchami właściwymi dla tego miejsca. Wiem, że wyznawcy tychże bogów mogą uznać, że wicca nie może wchodzić w relacje z ich bogami, że nasi bogowie są kimś innym, a nawet, że wzywając ich bogów, przychodzi do nas ktoś inny, niż ich bogowie, ale zapytam, kimże oni są, żeby decydować za bogów. Zaproszenie do wiccańskiego kręgu, to sprawa bogów, nie ludzi.
O naturze bogów, tak jak ja ją widzę, napiszę innym razem.
odpowiadając na pytanie zawarte w tytule – tak, wicca jest pogaństwem. Duchowość wiccan jest zanurzona w świecie pogańskim od samego poczatku.
]]>Tradycja jest w dużym stopniu oparta na wicca gardneryjskiej, w której inicjowany był Alex Sanders, oraz elementach magii ceremonialnej, którą Sanders studiował niezależnie.
Nazwa tradycji nawiązuje zarówno do imienia Alexa Sandersa, jak również do starożytnego okultyzmu symbolizowanego przez Bibliotekę Aleksandryjską, będącą jedną z pierwszych bibliotek na świecie[3]. Nazwę wybrano, ze względu na postrzeganie biblioteki jako miejsca, w którym zebrano razem wiedzę i mądrość[4]. Maxine Sanders wspomina, że wyboru nazwy dokonano, kiedy Stewart Farrar, uczeń Sandersów, rozpoczął pisanie książki What Witches Do (?Co robią czarownice?). „Stewart spytał wówczas, jak powinny nazywać się czarownice inicjowane za pośrednictwem naszego kowenu; po dyskusji, zaproponował termin ?Alexandrian? (aleksandryjski, aleksandryjczyk), który nam obojgu, tzn. Alexowi i mi się spodobał. Do tej pory wystarczyło nam, że nazywaliśmy siebie czarownicami”[5].
Wicca aleksandryjską praktykuje się także poza Wielką Brytanią, włączając w to kraje reszty Europy (w tym Polskę), Stany Zjednoczone i Kanadę.
Wicca aleksandryjska kładzie nacisk na biegunowość płci. Znajduje ona odzwierciedlenie w rytuałach odprawianych podczas sabatów i esbatów, koncentrujących się na związku Bogini i Boga.
W porównaniu z tradycją gardneryjską, wicca aleksandryjska jest bardziej eklektyczna. Jak podaje The Encyclopedia of Modern Witchcraft and Neo-Paganism[6]. Maxine Sanders twierdzi, że Aleksandryjczycy mają skłonność przyjmowania, że ?jeśli coś działa, należy tego używać?[5]. Stosowane narzędzia i nazwy żywiołów również się różnią od tych w tradycji gardneriańskiej[6]. W wicca aleksandryjskiej nie ma obowiązku stosowania rytualnej nagości (Skyclad). Dopuszcza się odprawianie rytuałów w rytualnych szatach. Szkolenie w ramach tej tradycji uwzględnia także elementy magii ceremonialnej
Koweny aleksandryjskie spotykają się z okazji sabatów (świąt koła roku), pełni księżyca, a także czasem z okazji nowiu księżyca[6].
Podobnie jak w innych wiccańskich tradycjach, w wicca aleksadndryjskiej obowiązuje zasada, że ?tylko czarownica może stworzyć inną czarownicę?[3]. Odbywa się to poprzez inicjację. Istnieją trzy stopnie inicjacji, potocznie nazywane pierwszym, drugim i trzecim stopniem. Wyłącznie czarownica drugiego lub trzeciego stopnia może inicjować do wicca. Wyłącznie czarownica trzeciego stopnia, może wynosić na trzeci stopień. Po pierwszym stopniu uzyskuje się tytuł czarownicy i kapłana/kapłanki. Po wyniesieniu do drugiego stopnia tytuł arcykapłana/arcykapłanki.
W niektórych liniach stosuje się stopień neofity lub dedykanta. Noefita nie jest związany przysięgą w takim samym stopniu jak inicjowani do wicca. Neofita ma mozliwość sprawdzenia tradycji, a kowen kandydata, przed inicjacją do tradycji[3]. Neofita nie jest uznawany za należącego do tradycji, aż do inicjacji na pierwszy stopień. Podczas rytuałów jego rola jest bierna, ponieważ pewne aspekty rytuału pozostają dla niego tajemnicą.
Historyk Ronald Hutton odnotowuje na podstawie informacji uzyskanych od wiccan tradycji gardneryjskiej i aleksandryjskiej, że różnice pomiędzy tymi tradycjami stopniowo się zacierają. Niektórzy inicjowani w obu, uznają inicjację w jednej, jako wystarczającą kwalifikację dla drugiej[7].
Pierwszą publicznie znaną osobą, inicjowaną w tradycji aleksandryjskiej jest Enenna, autorka najbardziej znanej polskiej strony o wicca „wicca.pl” Enenna została inicjowana w 2005 r. w Anglii. Obecnie, wraz Rawimirem prowadzi pierwszy aleksandryjski kowen założony w początkach 2009 r. Po roku 2007 stopniowo były inicjowane i ujawniały się publicznie także inne osoby inicjowane w tej tradycji, między innymi Jelonek, autor strony „Dziki Gon”. Rzeczywista liczba wiccan i kowenów aleksandryjskich nigdy nie będzie znana ze względu na charakter tej religii.
Przypisy
Źródła
Powyższy tekst jest zmodyfkowaną formą hasła „Wicca aleksandryjskia” na wikipedii, które opracowałem na podstwawie treści hasła zamieszczonego na angielskiej wikipedii.
Rawimir